11 września 2026 roku minęło dokładnie 25 lat od zamachu na World Trade Center. Jaki związek ma ta rocznica z wystawą „Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel. Poza obrazem”?

Wiosną 2003 roku ogłoszono międzynarodowy konkurs na projekt upamiętnienia ofiar zamachów – World Trade Center Site Memorial Competition. Był to jeden z największych konkursów architektonicznych w historii: organizatorzy otrzymali 5201 projektów z 63 krajów.

Swoją propozycję przygotował również Jerzy Fedorowicz.

Ostateczna wersja projektu wysłana na konkurs nie zachowała się w archiwum Fundacji. Zachował się natomiast szkic przygotowawczy, który po raz pierwszy został pokazany publicznie na wystawie Poza obrazem. Można go zobaczyć w ostatniej części ekspozycji, na antresoli Muzeum w Koszalinie.

To niewielki ślad znacznie większego zamierzenia, ale zarazem świadectwo tego, że zainteresowania Fedorowicza przestrzenią, pamięcią i znaczeniem miejsca nie zakończyły się wraz z epoką konceptualizmu lat 60. i 70.

Dlaczego jednak cykl ZOOM rozpoczynamy od projektu znajdującego się niemal na samym końcu wystawy?

A czymże jest chronologia, gdy w grę wchodzą emocje i pamięć?

Tak zaczęliśmy 24-tygodniowe odliczanie do zakończenia wystawy. ZOOM nie miał być przewodnikiem prowadzącym od pierwszego eksponatu do ostatniego. Każdy odcinek zatrzymuje się przy jednym dziele, dokumencie, idei lub historii, czasem podążając za chronologią twórczości, a czasem – jak w tym przypadku – za datą, skojarzeniem i pamięcią.

​

​

Bibliografia i źródła

Lower Manhattan Development Corporation, World Trade Center Site Memorial Competition, 2003 – dokumentacja konkursu i informacje o 5201 zgłoszeniach z 63 krajów.

Archiwum Fundacji „Osieki” im. Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel – szkic Jerzego Fedorowicza do projektu przygotowanego na World Trade Center Site Memorial Competition, 2003.

Muzeum w Koszalinie / Fundacja „Osieki”, materiały wystawy Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel. Poza obrazem, 2026.